PASSA MEMORIA

Lo projècte que consisteish en la transmission de sabers e de saber-har en lenga occitana entre locutors naturaus e eslhèves.

Las classas pertocadas per aqueste projècte que son las de 5au e de 4au. Lo tèma causit qu'ei l'aiga ( lo Gave, los brancs, los molins d'aiga, la saliga ) e lo locutor exterior qu'ei Mr. J. Louis MANDERE.

Lo 15 de noveme, la classa de 5au e la de 4au que se son arretrovadas, dab los professors en carga d'aqueste projècte, a Siros, dab Joan Lois MANDERE qui parló deu camin impruntat peu Gave dens lo passat.

Que parlè de l'istoria de las modificacions fisíca deu paisatge en pr'amor de l'ntervencion umana suu Gave.

Que parló tamben deu 7 molins qui fonccionaban mercès a l'energia balhada peu fòrça de l'aiga

Loló Manderes qu’a dit que los calhaus qu’avançavan de 50 m per an, que lo monde e volèvan cavar lo gave entà esvitar las aigadas quan lo gave e deishava lo lhèit e entà utilizar la grava tà maisons entà las rotas
En 1952 80 cm d’aiga dens la glèisa, los ¾ deu vilatge inondat. Las arruinas deu geant casino que son estadas getadas tau gave, la sepanso qu’a demandat d’ac tirar pr’amor deus peish fin finala ne n’i avè pas qu’ua assieta de pesquits.  Lo gave n’èra pas un limite enter comunas pr’amor que cambia de lhèit, 50 m de gave que son de Siròs çò d’aute que son d’Arbús. La hont deu gave qu’ei a Gavarnia. Siròs qu’ei a 100 km de la hont e lo gave que hè 157 km. Lo gave que junta lo gave d’Auloron a 2 km de Pèirahorada. Lo trescat qu’èra brancas entorceligadas enter paus plantats en lo lhèit deu gave entà amendrir l’erosion.  En 1973 qu’èran a getar calhaus tau Gave quan  a cambiat de lhèit de 300 m en ua òra.
Entà traversar lo gave abans lo sol pont qu’èra lo deu XIV de julhet, que i avèva tanben naus qui èra miadas per naulèrs qui ei tanben un patronime. Mossur Mandères que supausa que la platana ei un arbo qui n’èi pas originari d’aciu p’amor non trobam pas nat nom de familha Platana.
La saliga que son tèrras qui son a còps inondadas. Autescòps per la saliga que trobavan mei d’uminiditat e qu’i possavan arbos grans, los paisans qu’avèvan lo dret de deishar lo bestiar péisher tota la nuèit. Qu’ei un endret on viven hèra d’ausèths. Que ns’amuishè tres brancs on passava lo gave abans. Lo vèrn e lo hreishos que deishan uei la plaça.
Lo canau deus sèt molins qu’existeish desempuish millenaris qu’avem pròvas desempuish lo sègle XIV : Rossilha, Pèvaquèr, Prince, Sajous, Batan, Poey, Siròs
L’occitan de mossur Mandères n’èra pas medish com nos autes (Thomas) pas ua diferencia de vocabulari mes ua diferéncia de prononciacion, que parlava viste n’articulava pas plan.


Produccions de collegians

Que coneishi un molièr
Qui tribalha au Pèvaquèr
Lo molin de Cossilha
Que s’aucupa de har haria
A Poei que i a un molin
Qu’ei lo sol a har lin
Lo canau
qu’ei estat construisit au sègle 14au
Tau molin de Batan
L’aiga que va arribar
L’aiga deu canau
Que passa per Sajòu
Lo prince e lo vent
Que son arreligats mes qu’ei diferent
Siròs qu’ei un vilatge constructiu
E que i passa un arriu.

 

Mailis e Alix

 

 


Shens aiga, pas de vita
Shens aiga pas d’ahida
Espiar lo corrent
Com un inconscient,
Que ns’i podem amigalhar
Quan podem adaigar,
Que la podem detestar
Quan nse va negar.
Enqüèra e tostemps aiga
Deu Pacific a l’Atlantic
Qu’en hèi hèra ric.
 
Pèir Arnaud e Guilhèm
 

 

 

 

Aiga

Gotas, gotas qui caden
Au miei de l’abòr
E qu’ei l’estrambòrd
Deus mainatges
 
Ploja ploja qui cad
Lo gave que desbòrda
Aiga que vad hòla
E tot qu’ei inondat.
 
Nèu, nèu qui hon
Au som deus PIreneus
Tot aquò n’ei pas grèu
Que i aurà aiga a la hont
 
Aiga, aiga doça
De la mar qu’es salada
Aiga, aiga doça
Que pòdes estar urosa
 
Thomas
 

 

 

 

 

L’aiga
 
L’aiga que parteish de la soa hont
Qu’ei ua grana aventurèra
Aus nostes uelhs qu’ei invededèra
Mes que trauca los dangèrs mei pregonds
 
L’aiga ne’ns pòt pas apartiéner,
De la soa votz cristalina que ns’ensorcela
Entornejada de cants d’irongletas
Qu’ei hòrta, non la podem préner.
 
L’aiga qu’ei ua amiga
Que ns’irriga las tèrras,
Mes qu’ei tanben ua ennemiga
Que’ns destruseish las tèrras.
 
Nina e Maxence


3au e darrèra sortida dab los collegians de 4au

Lo dimars 29 de mai, los 4aus qu'an escambiat un moment priviligiat dab lo qu'aperan Lolo adara. Que se son passejats, qu'an cridat poesias escribudas peurs 5aus, pès dens l'aiga deu Gaves. Fin de vrespe, qu'an cantat amassa, dab Lolo au ras.

Un projècte Passa Memoria qui s'acaba sus ua nòtas tota doça e qui demorera dens lo cap de cadun com un moment d'intimitat e un escambi deus tocants.